پایگاه خبری ماین نیوز 24 آذر 1393 ساعت 16:41 http://www.minews.ir/fa/doc/news/17909/مس-سونگون-پروژ-ه-ای-زیان-ده-اما-وفادار -------------------------------------------------- عنوان : «مس سونگون» پروژ‌ه‌ای زیان‌ده اما وفادار ! -------------------------------------------------- گردش مالی سالانه بالغ بر 10 هزار میلیارد ریال و بودجه سالانه 4 هزار میلیارد ریال رقم مالی در دست و اعلام شده این مجتمع تا سال گذشته بود، اما باید دید سهم آذربایجان‌شرقی از این همه تولید و گردش مالی چیست که باید گفت هیچ و حتی صفر. متن : به گزارش ماین نیوز، اواخر سال گذشته بود که زمزمه های تشکیل شرکت مس آذربایجان به گوش رسید و به این منظور شرکتی هم تشکیل و هیئت مدیره آن منصوب شد حتی مقرر شد تا نیمه نخست امسال استقلال شرکت مس سونگون در قالب شرکت مس آذربایجان روی دهد. مهمترین هدف تشکیل این شرکت انتقال امور مالی مربوط به معدن مس سونگون به ورزقان و آذربایجان شرقی بود که متاسفانه با وجود وعده های داده شده تاکنون نه تنها این امر اتفاق نیفتاده بلکه سنگ اندازی های متعددی نیز برای اتفاق نیفتادن آن با ابزار قرار دادن بسیاری از نهادها از جمله محیط زیست صورت گرفته و در آخرین اظهارنظر نیز غیراقتصادی و نداشتن توجیه اقتصادی سونگون را بر سر زبان ها انداختند. سهم آذربایجان شرقی از تولید و گردش مالی مس سونگون صفر است گردش مالی سالانه بالغ بر 10 هزار میلیارد ریال و بودجه سالانه 4 هزار میلیارد ریال رقم مالی در دست و اعلام شده این مجتمع تا سال گذشته است، حال سهم آذربایجان شرقی از این همه تولید و گردش مالی را باید چیزی در حد صفر دانست. اما اینکه دلیل این همه تلاش برای تولید مس و فرآورده های آن چه می تواند باشد را بررسی موشکافانه کرد. حتی عوارض آلایندگی ناشی از وجود این مجتمع معدنی در ورزقان از سوی شرکت ملی مس تا سال گذشته برای این منطقه دریغ می شد چرا که براساس قانون سالانه باید یک درصد از مبلغ فروش سالانه شرکت مس سونگون به خود منطقه ورزقان تزریق شود که اواخر سال گذشته 17 میلیارد ریال بعد از این همه سال از محل عوارض آلایندگی شرکت ملی مس به ورزقان اختصاص یافت که مشخص نشد این مبلغ تخصیص یافت یا خیر. بنا به اظهار الهوردی دهقانی نماینده ورزقان در مجلس، شرکت ملی مس از سال 88 موظف به پرداخت عوارض آلایندگی به ورزقان است که متاسفانه به تعهدات قانونی خود عمل نکرده است. اما این تنها یک بخش از ارقام میلیاردی مجتمع مس سونگون است که برای دریافت آن باید التماس کرد در حالیکه از محل تولید صرفاً کنستانتره مس که تا به امروز دست های پشت پرده اجازه فرآوری آن و احداث مجموعه ها و کارخانجات مورد نیاز برای این منظور را نداده اند، میلیاردها تومان در اختیار شرکت ملی مس قرار داده و حتی در اظهارنظری عنوان شده که تمام عواید حاصل از مس سونگون ورزقان اعم از دارایی و واریزی های این مجموعه از طریق استان کرمان صورت می گیرد. مطمئناً هیچ عقل سلیم و استدالی این حرف غیرمنطقی را قبول نخواهد کرد. کلید توسعه اقتصاد آذربایجان به خود آذربایجانی ها نماینده مردم تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس شورای اسلامی در این زمینه گفت: نقش کلیدی مس سونگون در توسعه اقتصاد همه جانبه آذربایجان غیرقابل انکار است برای همین خواستار دادن اختیارات این کلید به خود آذربایجان شرقی هستیم. محمداسماعیل سعیدی تاکید کرد: برای این منظور نباید فقط حرف زد بلکه به معنی واقعی اختیارات این مجتمع به خود استان باید داده شود به طوریکه امور مالی اعم از سرمایه اولیه، گردش مالی، اعتبارات تخصیصی و ... باید از سوی شرکت ملی مس به استان واگذار شود. وی، از خاک خوردن اعتبارات اختصاصی به طرح های توسعه ای مس سونگون در حساب های شرکت ملی مس خبر داد و اظهار کرد: اعتبار طرح های توسعه ای نظیر طرح پالایش، ذوب، فاز دوم تولید کنستانتره و ... در حساب های شرکت ملی مس هستند که اگر این منابع مالی به مجموعه تزریق و در اختیار این مجتمع قرار گیرد نه تنها زیان ده نخواهد بود بلکه اقتصاد منطقه، استان و حتی کشور را متحول خواهد کرد. سعیدی افزود: اگر شرکت ملی مس این سرمایه ها و دارای های را برای خودش نگه دارد و بخواهد با چند برگ کاغذ واگذاری مس سونگون به استان را رسمیت بخشد خیلی اتفاقات ناخوشایندی برای این مجتمع معدنی خواهد افتاد. وی ضمن یادآوری تاسیس شرکت مس آذربایجان اضافه کرد: تاسیس این شرکت با اهداف یاد شده صورت گرفت اما هیچ کدام از وعده و وعیدهای مسئولان و در راس آن مسئولان شرکت ملی مس تا به امروز محقق نشده در حالیکه براساس این وعده ها حداکثر تا تیرماه امسال تمام مسائل مربوط به مس سونگون به خصوص گردش مالی این مجتمع معدنی به استان منتقل می شد. این نماینده مجلس نهم با اشاره به جلسه ای که نمایندگان استان با مسئولان شرکت ملی مس داشتند، گفت: در این جلسه محور سخنان کارشناسان و مسئولان این شرکت فقط بر زیان ده و نداشتن توجیه اقتصادی سونگون می چرخید تا جایی که اعتراض تمام نمایندگان را به دنبال داشت حال چرا بعد از چند دهه تولید و استخراج مواد معدنی از سونگون، کارشناسان شرکت ملی مس به این نتیجه رسیده اند، پرسش بی جوابی است که باید جواب داده شود. وی تاکید کرد: آیا قبلاً مطالعات بر روی این مجتمع معدنی صورت نگرفته بود که حالا و آن هم در زمانی که آذربایجان شرقی خواهان تمرکز فعالیت های این مجموعه در استان است، زمزمه زیان ده بودن آن شنیده می شود. سعیدی در ادامه گفت: مس آذربایجان زیان ده را به خود ما تحویل بدهید. چرا مس سونگون زیان ده را دو دستی چسبیده اید عضو کمسیون صنعت، معدن و تجارت مجلس نیز درباره حرف و حدیث هایی که حوالی مس سونگون وجود دارد، اظهار کرد: متاسفانه شرکت ملی مس سعی در زیان ده نشان دادن مس سونگون دارد و حتی موضوع تعطیلی این مجموعه را در جلسه ای علناً مطرح کرد که تمام نمایندگان آذربایجان شرقی به این موضوع اعتراض کردند. علی علیلو افزود: ما نیز عنوان می کنیم همین شرکت که عنوان می کنید زیان ده است و زیرمجموعه های آن را به ما تحویل دهید تا خودمان آن را به سوددهی برسانیم. وی، از مسئولان شرکت ملی مس پرسید اگر این مجموعه زیان ده است چرا از تحویل آن خوداری می کنند و آن را دو دستی چسبیده اید؟ علیلو اظهار کرد: با مدیریتی توانمند و کاری می توان بهره وری و درآمدزایی مس سونگون و آذربایجان را تضمین کرد چرا که ضعف و سوء مدیریت تنها مشکل این مجموعه است و این موضوع حکایت از ضعف و سوءمدیریت دولت دارد. وی، گریزی نیز به تحریم ها که استخراج معدن مس را انبارنشین کرده، زد و اضافه کرد: ما در دولت قبلی و در اوج تحریم ها که تمام درها بسته بود، در مس سونگون مشکلی از بابت تحریم و نداشتن امکان صادرات را مشاهده نکردیم حالا که تمام درها را باز کرده ایم و تحریم ها را برداشته ایم، حرف از انبارنشینی تولیدات این مجموعه می زنند، به فرض همین استدلال هم وجود داشته باشد اصلاً ما چرا باید مواد خام را به بازارهای صادارتی عرضه کنیم، چرا توسعه صنایع پایین دستی مس و تبدیل این محصول به محصول نهایی در برنامه کاری قرار نمی گیرد. نماینده مردم شبستر در مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: نمایندگان آذربایجان شرقی به هیچ عنوان اجازه نخواهند داد تعطیلی این مجموعه رخ دهد. گردش مالی بیش از 30 هزار میلیارد ریالی مس سونگون برای استان نماینده ورزقان و خاروانا در مجلس شورای اسلامی که عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس نیز هست، اواخر سال گذشته گردش مالی بیش از 30 هزار میلیارد ریالی را از عواید حاصل از استقلال سونگون از شرکت ملی مس اعلام کرد و گفت: این حجم گردش مالی برای منطقه، استان و مهمتر از همه برای شهرستان ورزقان تحول ساز خواهد بود و با تاسیس شرکت مس آذربایجان تمام اقدامات مالی و اقتصادی مجموعه های وابسته به مس در خود استان صورت خواهد گرفت و در نتیجه شاهد جهش های اقتصادی در تمام بخش ها از جمله بانک ها خواهیم بود. البته در چند روز گذشته وعده وعیدهای جدیدی در این رابطه داده شده به طوریکه الهوردی دهقانی عنوان کرد بعد از طی فرآیندهای لازم انتقال امور مس سونگون به آذربایجان شرقی صورت می گیرد. وی، از بورس به عنوان یکی از این مراحل یاد کرد و افزود: با توجه به اینکه شرکت ملی مس در بورس حضور دارد، منفک شدن مس سونگون از این مجموعه منوط به ارزش گذاری و ارزیابی دارایی های آن است تا امکان جدا شدن سونگون به عنوان یکی از شرکت های اقماری شرکت ملی مس فراهم شود. دهقانی، دارایی های و پروانه های فعالیت هر کدام از زیرمجموعه های شرکت ملی مس را یکی دیگر از موارد دارای مراحل برای جداسازی عنوان کرد و گفت: به نظر می رسد یک یا دو ماه زمان برای طی این مراحل لازم باشد و بعد از این مدت شاهد انتقال امور مربوط به مس سونگون به استان و خود مجموعه سونگون خواهیم بود. جلوگیری از خروج مواد خام تولیدی در سونگون مورد دیگری که بارقه امید را در رسیدن قطره ای عواید حاصل از دریای مس سونگون به ورزقان و استان را به وجود آورد، موضوع فراهم آوردن زمینه تولید سالانه 100 هزار تن مس کاتدی از کنستانتره تولیدی در مس سونگون تا سال 96 بود. برای این منظور باید پروژه کارخانجات تولید مس کاتدی در سونگون تا زمان یاد شده احداث شود و این می تواند زمینه جلوگیری از خروج مواد خام تولیدی در سونگون را فراهم کرده و مهمتر از همه اشتغال و ارزش افزوده را عاید استان کند. به نظر می رسد دست های پشت پرده بعد از گذشت نزدیک به 30 سال هنوز نمی خواهند عواید حاصل از فعالیت های این مجتمع عظیم معدنی عاید استان و شهرستان های منطقه شود، مطمئناً این نقل و انتقال تحول و توسعه های سازنده ای را از همه جهات به خصوص از بابت اقتصادی برای منطقه به دنبال خواهد داشت و حتی با توجه به پیش بینی هایی که در مورد ذخایر این مجتمع معدنی می شود، می تواند تامین کننده مواد مورد نیاز صنایع پایین دستی کشور در حوزه مواد استخراجی باشد و حتی مرزها را درنوریده و به بازارهای جهانی وارد شود. امیدواریم وزیر صنعت، معدن و تجارت به عنوان متولی این امر با دید فراجناحی و سیاسی زمینه بهره مندی مردم منطقه و به خصوص خود ورزقان را از عواید حاصل از این مجتمع عظیم معدنی را فراهم آورد. معدن مس سونگون، معدنی روباز و بزرگ مس سونگون در 130 کیلومتری شمال شرقی شهر تبریز، 40 کیلومتری فاصله هوایی شمال غرب اهر و 30 کیلومتری شمال ورزقان واقع شده است. معدن مس سونگون بر روی کمربند جهانی مس موسوم به کمربند آلپ-هیمالیا قرار دارد. این طرح در یک منطقه کوهستانی با متوسط ارتفاع 2 هزار متر بالای سطح دریا واقع شده و در شمال باختری ایران بر روی کمربند ماگمایی البرز- آذربایجان قرار دارد. توده نفوذی سونگون بر روی رشته کوه های قره داغ و ارسباران قرار گرفته، این رشته کوه ها با 80 کیلومتر عرض بخشی از کمربند آندزیتی آلپ ـ هیمالیا هستند. رشته کوه های مزبور از سمت شرقی از انتهای کوه های تالش، جنوب شهرستان "گرمی" آغاز شده و با روند غربی - شرقی از سوی غرب به رشته کوه های قفقاز در جمهوری ارمنستان و نیز آناتولی در ترکیه ملحق می شوند، در واقع این رشته کوه ها دنباله رشته کوه های قفقاز هستند. معدن کاری و استخراج ماده معدنی مس از کانسار سونگون شامل دو دوره مجزای باستانی و سده اخیر می شودکه در دوره باستانی به احتمال زیاد معدن کاری در سونگون قبل از اسلام (ساسانیان) و بعد از اسلام رونق داشته است. وجود آثاری از سکونت مانند قطعات سفالینه، گورهایی با ویژگی های غیراسلامی و کوره های ذوب در منطقه سونگون و نیز مناطق اطراف از جمله شواهد دلالت کننده بر این ادعا است. در دوره اخیر و براساس تاریخ مدون معدن کاری در ناحیه اهر مشخص شده که این معدن از سال 1290 هجری شمسی، اواخر دوره قاجاریه رسماً آغاز به کار کرده به طوریکه این امر با ورود زمین شناسان و معدن کاران روسی به معدن در سال 1290 هجری شمسی در زمینه اعطای امتیاز بهره برداری از معادن کوه های قره داغ ناحیه اهر از سوی دولت قاجاریه به آنها شکل گرفته است. معدن مس سونگون در واقع یک معدن رو باز بزرگ است که دومین معدن بزرگ ایران از نظر مقدار ذخایر است اما به دلیل شرایط توپوگرافی معدن کاری در این منطقه سخت است که ذخیره و عیار بسیار مطلوب، این سختی را آسان کرده است. کل ذخیره قابل استخراج معدن که تاکنون اکتشاف شده، 420 میلیون تن با عیار خاک معدن 0.65 درصد است، هر سال 14 میلیون تن خاک در مجتمع سونگون فرآوری می شود و با این شرایط حداقل 30 سال ذخیره معدن برای استخراج و فرآوری کافی پیش بینی می شود ولی ذخیره معدن مطمئناً بیشتر از این است و با اکتشافات جدید بیشتر خواهد شد. با توجه به اکتشافات انجام گرفته و براساس اطلاعات منتشر شده، ذخیره احتمالی این معدن بیش از یک میلیارد تن و ذخیره قابل استخراج آن حدود 800 میلیون تن برآورد شده که در مجموع کل ذخایر قطعی، احتمالی و ممکن در محدوده کانسار سونگون حدود 1،9 میلیارد تن سنگ مس با عیار 67 درصد است. مجتمع مس سونگون در دو فاز جداگانه برای تولید سالانه 300 هزار تن کنسانتره مس با عیار 30 درصد طراحی شده که اجرای فاز نخست آن با ظرفیت 150هزار تن به دلیل غفلت های انجام شده با تاخیر چند ساله در سال 85 صورت آغاز به کار کرده و فاز دوم نیز فعلاً در انتظار اجرایی شدن است. کارخانه 200 هزار تنی مس کاتد سالانه حداقل به 800 هزار تن کنسانتره مس نیاز دارد که در حال حاضر فقط 150 هزار تن تولید می شود و با بهره برداری از فاز دوم مجتمع به 300 هزار تن و با اجرای فاز سوم به 500 هزار تن در سال خواهد رسید. کارخانه ذوب 200 هزار تنی فقط کارخانه ذوب نیست، در کنار آن برای کنترل آلایندگی ناشی از کارخانه ذوب کنسانتره مس که دارای گوگرد هست، واحد تولید اسید سولفوریک ایجاد می شود. کنسانتره مس که ذوب می شود 28 درصد مس، 32 درصد گوگرد و 24 درصد آهن دارد. گوگرد موجود در اثر ذوب کنسانتره به گاز SO2 تبدیل می شود که اگر در حجم زیاد وارد فضا شود باعث مشکلات زیست محیطی می شود، به همین دلیل کارخانه اسید سولفوریک با ظرفیت سالانه 750 هزار تن در برنامه مسئولان این مجتمع قرار دارد که محصول نهایی باارزشی بوده و باعث حفظ امنیت محیط زیست می شود. پروژه دیگر، پالایشگاه کارخانه ذوب است که مس تولید شده در واحد ذوب را پالایش الکترولیزی کرده و به مس 99.99 درصد تبدیل می کند. کارخانجات متعددی در کنار کارخانه ذوب باید تاسیس شود، از جمله کارخانه اکسیژن تا بتواند اکسیژن لازم برای کارخانه ذوب را تامین کند. در مجتمع مس سونگون حدود 3 هزار نفر به صورت مستقیم کار می کنند، با راه اندازی فازهای بعدی مجتمع این عدد به 10 هزار نفر خواهد رسید که اشتغالزایی غیرمستقیم این مجموعه را نیز باید به اعداد فوق اضافه کرد.