پایگاه خبری ماین نیوز 29 تير 1395 ساعت 12:52 http://www.minews.ir/fa/doc/news/33305/روابط-عمومی-نقش-بنگاه-های-اقتصادی -------------------------------------------------- عنوان : روابط عمومی و نقش آن در بنگاه‌های اقتصادی -------------------------------------------------- متن : ماین نیوز: از هنگامی که تمدن های اولیه انسانی شکل گرفت و بشر توانست با مراودات خود زندگي اجتماعی را تجربه کند روابط عمومی نیز آغاز شد، اما آنچه که هم اكنون به عنوان يك حرفه و شغل مي شناسيم در حقیقت زاييدة شرايط اقتصادي, اجتماعي و سياسي قرن اخير است. از همان ابتدای تاريخ كه بشر در گروه هاي كوچك و منفرد شروع به تماس گرفتن با يكديگر كرد, بهره گيري از روش هاي تبليغ, تشويق, ترغيب و اقناع براي دستيابي به هدف هاي فردي و گروهي نیزآغاز شد. با تشكيل جوامع, رابطه گروهها و افراد مهمتر شد و رهبران ناگزير بيش از قدرت و زور، به هوش و بيداري، خرد و دانش و شايد حيله گري نيازمند شدند. از اين دوران اجتماعات كوچك تمدن آغاز شد و رهبران نيز به نام پادشاهان، سلاطین ،حکام و صاحبان قدرت زمام امور را به دست گرفتند و سازمانهاي اجتماعي و سياسي و ديني و نظامي به وجود آمد. در اين ميان رابطه با جوامع و گروههاي مختلف نيز مطرح بود و بالاخره طرح بسيار كم رنگي از روابط عمومي به صورت نخستين خويش و در خور نياز روز شكل گرفت. چنانچه هدف اصلي و مهم فعاليت هاي مربوط به روابط عمومي را، تأثيرگذاري بر روي افكار عمومي بدانيم، بررسي مختصر تاريخ اديان و مذاهب جهان از اقدامات رهبران و پيشوايان آن در بکار گیری وسايل اعمال تأثير بر افكار عمومي و جلب اعتماد و اطمينان مردم انباشته است و می توان گفت پيامبران الهی پیش قراولان روابط عمومي بودند. پس از انقلاب صنعتي و پيدايش تمدن به صورت كنوني و ايجاد شهرهاي بزرگ و مراكز جمعيتی، روابط افراد و موسسه ها به سبب گستردگي آنها به آساني مقدور نبود، در نتيجه نیاز به بخشي بود تا اين رابطه را ايجاد كند و گسترش دهد . پيشرفت صنعت و تكنولوژي به شكل ديگري نيز باعث ايجاد دفاتر روابط عمومي گردید. انقلاب صنعتي و پيامدهاي آن باعث شد كه كيفيت زندگي انسان بهبود يابد و به تدريج ابتدا در كشورهاي صنعتي و سپس در كشورهاي ديگر شرايط زندگي بهتر شود، يعني بيسوادي به تدريج از ميان برود و انسان ها آگاه تر شوند. تاریخچه: اصطلاح روابط عمومي براي نخستين بار در ايالات متحده آمريكا و در نوشته هاي اداره اتحاديه راه آهن ايالات متحده به كار برده شد و در دهة اول قرن بيستم نخستين دفاتر روابط عمومي در موسسه هاي اين كشور ايجاد شد. در سال 1906 اولين شركت خصوصي كه تنها خدمات روابط عمومي را به مشتريان خود ارايه مي كرد به وجود آمد. نخستين شركت روابط عمومي توسط ايوي لي كه يك خبرنگار اقتصادي بود، در شهر نيويورك تاسيس شد. لي در آغاز تاسيس شركت روابط عمومي خود، اقدام به انتشار اعلاميه اي به نام اعلاميه اصول كرد. پس از تشكيل اين دفتر و معرفي خدمات روابط عمومي، به تدريج و به اقتباس از موسسه لي ساير موسسه ها اقدام به تأسيس دفاتر روابط عمومي كردند و روابط عمومي به عنوان يك حرفه بوجود آمد و شناخته شد. نخستين دوره آموزشي روابط عمومي، تحت همين عنوان، در سال 1923 ميلادي در دانشگاه نيويورك تشكيل شد. اين دوره توسط ادوارد. ال. برنيز تدريس شد. اين شخص از پيشروان روابط عمومي در آمريكا است. وي در سال 1986 كتابي را تحت عنوان روابط عمومي, تاكتيك ها و راهبردها انتشار داد. در كشورهاي ديگراز جمله انگلستان, در سال 1911 نخستين فعاليت هاي روابط عمومي به مفهوم امروزي با همين نام آغاز شد. نيروي هوايي انگليس, در سال 1919 واحد روابط عمومي خود را تشكيل داد و در همين سال وزارت بهداشت اين كشور سر باسيل كلارك را به عنوان مسوول روابط عمومي خود برگزيد همين شخص نخستين شركت خصوصي روابط عمومي را در سال 1924 در انگلستان تأسيس كرد. پس از اين دو كشور، به تدريج در ساير كشورهاي صنعتي آلمان, فرانسه, هلند و در سازمانهاي مختلف, واحدهاي روابط عمومي تشكيل شد و راه براي پيدايش حرفه روابط عمومي هموار شد. نخستين انجمن روابط عمومي در ايالات متحده امريكا به سال 1948 تشكيل شد. به دنبال آن, انجمن هاي مشابهي با اهداف مشترك در ديگر كشورهاي صنعتي تأسيس شد. در سال 1949 انجمن بين المللي روابط عمومي با تلاش انجمن هاي ملي كشورهاي صنعتي شکل گرفت كه شاخه تخصصي رشته آن شوراي اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد است. اجلاس اين انجمن هر سه سال يك بار در يكي از كشورهاي عضو سازمان ملل متحد تشكيل مي شود و عامل ارتباط بين انجمن هاي ملي كشورهاست. چهارمين اجلاس انجمن بين المللي روابط عمومي سال 1968 در تهران برگزار شد . از لحاظ تاريخي و از جنبه ديگري مي توان گفت روابط عمومي جديد وقتي آغاز شد كه موسسه هاي بزرگ اقتصاد متوجه شدند كه رفتار و طرز فكر مردم و طبقات مختلف درسرنوشت آنها مؤثر است. اين واقعيت باعث شد كه روابط عمومي در چند دهه گذشته در كشورهاي توسعه یافته و در حال توسعه سرعت بیشتری پیدا کند. امروز كليه سازمانهاي دولتي و غير دولتي و موسسه هاي بازرگاني، صنعتي و غيرانتفاعي, دانشگاهها و اتحاديه ها در هر كشور، كوشش مداوم دارند كه پشتيباني و همكاري عمومي را به خود جلب كنند. جلب پشتيباني و همكاري افكار عمومي حقيقتاً يك جزء از كارهاي روزانه هر يك از موسسه ها در جوامع مدرن امروز است. دستگاه روابط عمومي توانسته است در اين زمينه نقش اساسي ايفا كرده و از فعاليت هاي خود در ايجاد سازگاري و هماهنگي بين سازمانها از يك طرف و افراد و گروهها از طرف ديگر نتايج مطلوب به دست آورد. روابط عمومي در ايران: روابط عمومي به مفهوم امروزين آن تا قبل از جنگ جهاني دوم در ايران پديده و حرفه اي ناشناخته بود، هر چند كه از روش هاي روابط عمومي در انقلاب مشروطيت ايران بارها استفاده شد ولي به عنوان يك حرفه و فن شناخته شده مطرح نشد. قبل از جنگ جهاني دوم در ايران اداره كل تبليغات وجود داشت و بعضي از وزارتخانه ها و موسسه ها واحدي به نام اطلاعات داير كرده بودند كه عمده كار آنان راهنمايي و هدايت ارباب رجوع بود، اما در جنگ دوم كه سالهاي اشغال ايران و دوران هيجان ملت براي ملي شدن صنعت نفت بود، لزوم وجود اداره و واحدي به منظور شناساندن كارها و برنامه هاي هر موسسه به مفهوم واقعي آن احساس و ثابت شد و در همين ايام بود كه اكثر سازمانها و دستگاه ها نسبت به تشكيل ادارات اطلاعات و انتشارات اقدام كردند و خود را به وسايل ارتباط جمعي نزديك ساختند. آنچه اكنون به عنوان روابط عمومي چه از نظر اصطلاح و چه از نظر حرفه روابط عمومي مي شناسيم، براي نخستين بار در شركت نفت ايران ايجاد شده است. در شركت سابق نفت ايران و انگليس تا سال 1330 يك دفتر اطلاعات و مطبوعات وجود داشت و اين دفتر رابط بين شركت و مطبوعات بود. پس از ملي شدن صنعت نفت، دفتري تحت همان عنوان در شركت ملي نفت ايران تشكيل شد و عنوان همين دفتر بود كه بعداً به روابط عمومي تبديل شد. در شركت سهامي تصفيه نفت وابسته به صنعت نفت ايران دو نفر از افراد سرشناس علم ارتباطات و روابط عمومي ، دكتر حميد نطقي استاد دانشكده علوم ارتباطات اجتماعي و ابوالقاسم حالت شاعر و روزنامه نگار در آن اشتغال به كار داشتند. از سال 1345 شمسي بود كه وزارتخانه ها به تدريج اداره اطلاعات، تبليغات و انتشارات را به نام روابط عمومي برگرداندند. تعدادي از آنها حتي تا چند سال بعد از انقلاب نيز فعاليت هاي روابط عمومي را با برخي فعاليت هاي ديگر تلفيق كرده بودند و بخش هايي نظير روابط عمومي و انتشارات یا اداره اطلاعات و روابط عمومي را با هم به كار مي بردند، در حالي كه همين روابط عمومي ها اكنون به عنوان واحدهاي مستقل در موسسه ها عمل مي كنند. ولي موسسه هايي كه در سالهاي اخير ايجاد كرده اند آنها را به عناوين سازماني ديگري چون روابط عمومي و دبيرخانه، روابط عمومي و دفتر مدير كل، روابط عمومي و امور بين الملل و تركيب كرده اند. پس از تشكيل واحدهاي روابط عمومي در ايران، نياز به آموزش مسئولان روابط عمومي و كارمندان اين واحدهاي احساس شد. براي اين منظور وزارت اطلاعات و جهانگردي سابق، اقدام به تشكيل كلاسهاي كوتاه مدت آموزشي كرد. پاره اي از وزارتخانه ها مانند وزارت امور خارجه براي آموزش كارمندان و وابستگان خود در كشورهاي خارج اقدام به تشكيل دوره هاي كوتاه مدت روابط عمومي كردند. در سال 1345 براي تشكيل دانشكده اي در رشته روابط عمومي, مطالعاتي صورت گرفت كه در سال 1346 منجر به تشكيل موسسه عالي مطبوعات و روابط عمومي شد. اين مؤسسة عالي با اجراي آزمون ورودي از ميان فارغ التحصيلان دبيرستان ها در رشته هاي ادبي، رياضي، طبيعي، روزنامه نگاري، تعدادي دانشجو براي تحصيل در رشته ليسانس روابط عمومي انتخاب كرد. امروزه از حرفه روابط عمومي به عنوان يك فن و هنر براي سهولت ارتباط دو سويه بين دولتمردان و آحاد مردم ياد مي شود و با پيچيده تر شدن روزافزون نظام اجتماعي، در ضرورت گسترش و توسعه اين حرفه و علم جديد بيش از پيش اتفاق نظر ایجاد شده است ، تا جايي كه در عصر حاضر كمتر سازمان و نهادي خود را بي نياز از واحدي تحت عنوان روابط عمومي مي بيند. روابط عمومی چیست؟ — همانند مدیریت، تاکنون تعریف های متعددی از روابط عمومی نیز ارایه شده است اما آنچه در این تعاریف قابل توجه می نماید تاکید بر این نکته است که روابط عمومی یک فعالیت و اقدام مدیریتی است. تعريف ركس هارلو از پيشگامان روابط عمومي در جهان و بنیانگذار انجمن روابط عمومی آمریکا معتقد است روابط عمومي عبارت از دانشي است كه توسط آن، سازمان ها آگاهانه مي كوشند به مسئوليت اجتماعي خويش عمل كنند تا بتوانند تفاهم و حمايت كساني را كه براي مؤسسه اهميت دارند، به دست آورند. وی 500 تعریف ارائه شده درباره روابط عمومی را جمع آوری و پس از بررسی آنها می گوید: — روابط عمومی یک وظیفه و یک کار مدیریتی مشخص است که به ایجاد و حفظ و خطوط دو جانبه ارتباطی، درک دو جانبه و همکاری متقابل بین یک سازمان و عموم مردم کمک می کند، یک وظیفه مدیریتی است که مستلزم و دربرگیرنده مدیریت مشکلات یا مسایل است، به مدیریت کمک می کند پیوسته از نظرات عموم آگاه و نسبت به آنها به اعتنا و پاسخگو باشد مسئولیت مدیر را برای خدمت در راستای منافع عموم تعریف و تأکید می کند، به مدیریت کمک می کند تا با شجاعت تغییر را بپذیرد و به نحوی مؤثر آن را به خدمت بگیرد، به عنوان یک سیستم هشدار اولیه کار می کند تا به پیش بینی روندهای محیطی کمک کند، واز تحقیق و تکنیک های ارتباطی اخلاقی معقول ومناسب به عنوان ابزار اصلی اش استفاده می کند جيمز گرونيك و تاد هانت راه مناسبي براي نگاه به تاريخچه روابط عمومي را با استفاده از چهار طبقه روابط ارتباطي با مردم در يك زمينه تاريخي پيشنهاد كرده اند: 1ـ نمايندگي مطبوعاتي / مدل تبليغ اين مورد, آن فعاليتي است كه از نظر بيشتر مردم تداعي كننده روابط عمومي است. هدف نماينده مطبوعاتي يا متخصص تبليغات, دادن پوشش به مشتري است و واقعي بودن موضوع از لوازم كار نيست, دست اندركاران اين نوع روابط عمومي, هدف اصلي خود را جلب توجه بيشتر رسانه ها به مشتريان خود مي دانند. 2ـ مدل اطلاعات عمومي اين نوع ارتباطات, اطلاعات را در اختيار مردم مي گذارد آن هم در جايي كه دقت مهم بوده و در حقيقت ضروري است. هدف اين مدل متقاعد كردن مردم به تغير نگرش شان نيست. اطلاعات مربوطه را براي كساني كه به آن نياز دارند منتشر مي كنند. چنين سازماني ممكن است اطلاعات زيادي در مورد مخاطبان خود نداشته باشد و متكي به ارتباطات يك سويه از فرستنده به گيرنده باشد. 3ـ روابط عمومي دو طرفه نامتقارن (سازمان محور) اين مدل معرف فكر پس خورد يا ارتباطات دوسويه مي باشد. ولي جريان ارتباط غير متقارن يا نامتعادل است. چون تغييرات و نگرش يا رفتار مخاطبان انجام مي شود تا روش هاي سازماني. ارتباطات اقناعي متكي به درك نقطه نظرات و رفتار افراد, هدف است بنابراين برنامه ريزي و تحقيق براي اين نوع روابط عمومي حائز اهميت است. 4ـ روابط عمومي دو طرفه متقارن (مخاطب محور) اين مدل كه به ايده آل روابط عمومي توصيف شده است سطحي از برابري ارتباطي را تشريح مي كند كه اغلب در زندگي واقعي يافت نمي شود و در آن هر طرف سعي مي كند رفتار خود را طوري تغيير دهد تا نيازهاي طرف مقابل را برآورده سازد. در عين حال كه شاخص ساير مدل ها ارتباط به شيوه متكلم وحده است مدل متقارن شامل ايده گفتگوي دو طرفه است. اين روش مي تواند مديريت يك سازمان را به تبادل نظرات با ساير گروه ها رهنمون گردد و احتمالاًمنجر به تاثير بر مديريت و مردم و تغيير نقطه نظرات و رفتارهاي آنان شود. لازم به ذكر است اين مدل ها منعكس كننده دنياي واقعي نيستند. آنها به ترتيب زماني قرار نگرفته اند و به صورت مجزا هم وجود ندارند. نتايج و نكات حاصل از تعاريف روابط عمومي: 1ـ روابط عمومي وسيله اي ست كه توسط مديريت سازمان و موسسه طراحي و به مرحله اجرا گذاشته مي شود. 2ـ روابط عمومي وسيله ايجاد ارتباط بين يك سازمان و بخشهاي خارج از سازمان است. 3ـ روابط عمومي وسيله اي براي بيان نقطه نظرات و عملكردهاي سازمان به جامعه و انتقال نقطه نظرات جامعه به سازمان است. 4ـ روابط عمومي وسيله اي براي تجزيه و تحليل سياستها, خط مشي ها و فرآيندهاي حاكم در سازمان و كار بر روي نكات حائز اهميت هر كدام از آنهاست. 5ـ روابط عمومي وسيله اي براي قضاوت و داوري در مورد اقدامات, خط مشي ها و فرآيندهاي و حاكم بر سازمان و دافع تضادهاي موجود بين علائق جامعه و سازمان است. 6ـ روابط عمومي وسيله اي براي رايزني و مشاوره مديريت در خصوص استقرار سياستها, خط مشي ها و فرآيندهاي آتي سازمان بوده و در نهايت اقداماتي را كه از منافع آن سازمان و هم جامعه منتفع مي شود به مديريت سازمان پيشنهاد مي دهد. 7ـ روابط عمومي يك جريان دو طرفه ارتباطي را بين سازمان و جامعه ايجاد مي كند. روابط عمومي يك جريان تغييرات ضروري و لازم را در نظرات, حالات و گرايش ها و رفتار درون سازمان و بيرون سازمان را ايجاد مي كند و آنها را به سمت آگاهي و شناخت بيشتر به همديگر وفق مي دهد. حسین طالبی مدیر روابط عمومی شرکت معدنی و صنعتی چادرملو